VDWaal_tourist_03

Illustrierter Führer durch Amsterdam … [etc.]. IV. Auflage. Leipzig, Woerl, 1908.

Aan het eind van de jaren ’60 verwierf de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek de collectie ‘Amstelodamica’ van A.M. van de Waal. Van de Waal werkte als archivaris bij een bank en bracht een van de grootste particuliere collecties betreffende Amsterdam bijeen. Zijn verzameling bestaat uit boeken, kaarten, foto’s, brieven en andere documenten. Na bijna vijftig jaar vergt goed beheer van deze collectie een nieuwe ordening. Daarbij komt veel moois opnieuw even aan het licht. Zoals bij voorbeeld een keur aan publicaties voor toeristen.

De aantrekkingskracht van Amsterdam voor reizigers en toeristen is een veelbesproken onderwerp. Het zouden er tegenwoordig veel te veel zijn. Minder bekend is dat ook vroeger al veel gedaan werd om bezoekers van de stad het leven aangenamer en gemakkelijker te maken. Daarbij bewezen tal van brochures, wegwijzers en gidsen goede diensten.

Opmerkelijk aan Woerl’s Illustrierter Führer durch Amsterdam … [etc.] uit 1908 is dat het tal van advertenties bevat, maar in het geheel niet voor bedrijven of producten die kennelijk in Amsterdam te vinden zijn. Wel voor boekenkasten van Zeiss te Frankfurt, voor de voertuigen van fiets- en motorenfabriek Corona in Brandenburg en modemagazijn Hirschberg in München.

Amsterdam. Where to go this week ... [etc.]. 21-28 april 1950.

Amsterdam. Where to go this week … [etc.]. 21-28 april 1950.

Het Amsterdam-gidsje Where to go this week (21-28 april 1950) bevat een uiterst vernuftig vormgegeven overzicht van alle mogelijke soorten van ‘Useful informations’ die voor toeristen maar interessant kunnen zijn, tot en met een horoscoop aan toe (in het Nederlands). Er is vooral goed nieuws voor toeristische Vissen: “Materiële moeilijkheden nemen een gunstige wending.”

VDWaal_tourist_04

Amsterdam et ses environs. 2e édition. Amsterdam, Allert de Lange, z.j.

Het voor Franstaligen bedoelde Amsterdam et ses environs is zeer feitelijk van opzet. Veel attracties en wetenswaardigheden worden zakelijk en efficiënt onder de aandacht gebracht. Hier zijn de advertenties en reclames wel helemaal op Amsterdam en omgeving gericht. Uit bronnen zoals deze is ook terloops op te maken dat wat wij nu kennen als het Muntplein ooit het Sophiaplein heette – overigens maar voor korte tijd. Daarvóór heette het trouwens Schapenplein.

Maar ook het nieuwe Amsterdam sprak kennelijk tot de verbeelding. De gelijknamige brochure uit 1960 gaat in op de enorme stadsuitbreiding rondom de Sloterplas. Vanuit het centrum werd een geregelde busrit van 1,5 uur aangeboden. Zo kon de toerist ook eens iets anders zien dan grachten, huizen en monumenten uit de 17de eeuw.