­

About Gastbloggers

Blogs van gastconservatoren, gastschrijvers en andere gastmedewerkers, van stagiairs en stagiaires, en van bibliotheekmedewerkers van andere afdelingen.
  • Jan van Duisberg, Toonneel der gedenkwaardigste wonderen, 1657, detail van het titelblad

Een zeventiende-eeuws wonderboekje

Door Gwendolyn Verbraak

‘Onweetenheyd is de moeder van verwondering’ schreef de zeventiende-eeuwse boekhandelaar, dichter en vertaler Jan van Duisberg in zijn Toonneel der gedenkwaardigste wonderen, geschiedenissen en vreemdigheden uit 1657. Het boekje trok mijn aandacht tijdens het schrijven van een Wikipedia-artikel over deze man. Het is een vrije Nederlandse bewerking van de Europese bestseller Histoires prodigieuses (1560) van Pierre Boaistuau, waarin verhalen over vreemde wezens en […]

Een mysterieuze expeditie

Door Anne Troelstra

Op de planken van de Artis Bibliotheek staat ergens een onopvallende bruine band zonder titel op de rug. De titelpagina van het boek suggereert dat het gaat om het verslag van een reis om de wereld, georganiseerd als een wetenschappelijke expeditie: Deux ans de navigation. Exploration de l’amiral Chérétoff sur la corvette le Saint-Nicolas (Twee jaar varen. Ontdekkingsreis van admiraal Tsjeretov op het […]

  • 21974369x

Historie in oude kaarten

Door Bram Vannieuwenhuyze

Veel oude kaarten brengen een landschap in beeld of geven de ruimtelijke spreiding van ruimtelijke objecten en maatschappelijke fenomenen weer. Daardoor zijn het enigszins statische documenten. Maar vaak zit er toch beweging in oude kaarten: de zogenoemde ‘historiekaarten’ of ‘geschiedeniskaarten’ bevatten een zichtbaar verhaal (visueel narratief) over een bepaalde gebeurtenis of fenomeen uit het verleden. Anders gezegd: er gebeurt wat op de kaart, de […]

Kilo’s boter in een boek

Door Mieke Beumer

Buiten schijnt de zon; binnen in de stille leeszaal blader ik door een boek van de Duitse naturalist, arts en antropoloog Johann Friedrich Blumenbach. Het draagt als titel Grondbeginselen der natuurkunde van den mensch en verscheen in Harderwijk in 1791 (OTM: O 62-7185). Het is de eerste Nederlandse vertaling van het in 1786 in Göttingen verschenen werk Institutiones physiologicae. Het geeft een beknopt […]

  • Gloriosa rothschildiana, een kleurenplaat in jaargang 1914

Het lijfblad van de tuinliefhebber

Door Anne Troelstra

Het weekblad The Gardeners’ Chronicle was lange tijd toonaangevend in Groot-Brittannië en ver daarbuiten op het gebied van horticultuur (sierteelt). Het bestond onder deze titel, al dan niet met wisselende toevoegingen, van 1841 tot en met 1985, daarna ging het op in Horticulture Week. De oprichters van het blad waren de drukker William Bradley en drie horticulturisten: Sir Joseph Paxton, baron Charles Wentworth […]

  • Ethiopische ondersoort Gewone duiker (Sylvicapra grimmis abyssinicus)

Wetenschapper en kunstenaar in Ethiopië

Door Anne Troelstra

Als twee mensen dezelfde gebeurtenissen beschrijven, zijn hun verhalen zo verschillend als de vertellers zelf, weerspiegelingen van hun persoonlijkheid en interesses. We zijn niet zo vaak in de gelegenheid twee beschrijvingen van dezelfde reis te kunnen vergelijken. In het genre van de natuurhistorische reisverhalen ken ik maar weinig voorbeelden, op de vingers van twee handen te tellen.

Een uniek voorbeeld van zo’n dubbel verteld […]

Minuskels uit Haarlem

Door Gwendolyn Verbraak

Als je door de oude boeken van de Bijzondere Collecties bladert, kom je regelmatig voor verrassingen te staan. Elk exemplaar laat unieke sporen van de geschiedenis zien: van eigenaarsaantekeningen en handgekleurde illustraties tot bijzondere banden en hergebruikte manuscripten. Zo kreeg ik onverwacht iets van meer dan duizend jaar oud in handen.*

Voor me lag een fragment van een handschrift uit vermoedelijk de tiende eeuw, […]

  • Artis Bibliotheek, 242: 207:33

Dierenbescherming 150 jaar geleden

Door Mieke Beumer

Soms valt een bijzondere publicatie je zo maar letterlijk in de schoot. Zes jaar geleden, als de leeszaal van de Artis Bibliotheek opnieuw wordt ingericht, gebeurt me dat bij het verplaatsen van de inhoud van een van de vele kasten: een dun boekje kantelt en tuimelt van de plank. Ik kan het opvangen en bekijk het blanco bandje. Wat is dit? Ik sla […]

De oorlogen van Franz Doflein

Door Anne Troelstra

De Duitse zoöloog Franz Doflein (1873–1924) maakte in zijn betrekkelijk korte leven drie langere studiereizen; over elke reis schreef hij een boek. Merkwaardig toeval: bij elk van die reizen werd hij geconfronteerd met oorlog, maar alleen bij zijn derde reis was hij deelnemer, niet alleen maar toeschouwer.

Zijn eerste reis in 1898–1899 voerde hem naar de Antillen, Mexico en Californië (beschreven in Von den […]

Spoorzoeken

Door Gwendolyn Verbraak

Bij het catalogiseren van een Rotterdamse eenbladsdruk uit 1820 stuitte ik op een bijzondere afbeelding van een klassiek koepelgebouw.* Het is een afdruk van een houtsnede, die inmiddels verloren is gegaan. Als illustratie bij een lied over de watersnoodramp in het rivierengebied in datzelfde jaar, maakt de afbeelding een wat raadselachtige indruk. Alsof houtsnede en tekst niet speciaal voor elkaar gemaakt zijn.

Het koepelgebouw […]