­

Over oude kaarten en langs meetpunten met de Pourbus Troubadour

Maandagochtend 24 september 2018. Blauwe hemel, stralende zon, een occasionele wolk en een zuchtje wind. Afspraak met Pourbus Troubadour Jan Trachet om 9u30 op de Markt in Damme. Eerst tijd voor koffie en kaarten, als eerste gasten in Estaminet Soetkin. Nakaartend over Jans gezwinde, maar doorregende en uitgewaaide eerste fietsetappes in de Zwinstreek. Vooruitblikkend op oude kaarten en tekeningen van het prachtige, maar intens veranderde […]

Tussen laster en lofzang

Onlangs verscheen de eerste wetenschappelijke biografie van Romeyn de Hooghe (1645-1708) toegankelijk geschreven door emeritus hoogleraar Nieuwe Geschiedenis Henk van Nierop. Ter gelegenheid daarvan overhandigde hij hoofdconservator Marike van Roon twee unieke eenbladsdrukken die reflecteren op deze creatieve en omstreden persoonlijkheid uit de late Gouden Eeuw.

Romeyn de Hooghe, de man met de scherpzinnige blik en de indrukwekkende pruik, was volgens tijdgenoten een imponerende verschijning, geleerd, geestig en […]

Prins Hendrik de Zeevaarder

Standbeeld van Hendrik de Zeevaarder in Sagres een plaatsje aan de uiterste zuidwestpunt van Portugal. Hij kijkt uit over zee en wijst naar Afrika in het zuiden. Op de zeekaart in zijn linkerhand is de kust van Afrika te zien van Guinee zuidwaarts tot Kaap de Goede Hoop. Een anachronisme, want tijdens Hendriks leven kwamen de Portugezen slechts tot Kaap Verde.

Hendrik de Zeevaarder (1394-1460) was […]

Kruip in een oude kaart

In het werkcollege Kaartanalyse en Historisch GIS, onderdeel van het studiepad Historische Cartografie in de Master Boekwetenschap, gaan studenten aan de slag met oude kaarten en atlassen. Dat is kostbaar en fragiel materiaal dat wordt bewaard in bibliotheken en archieven, zoals de Bijzondere Collecties van de UvA. Een belangrijke vraag is hoe je die oude kaarten en atlassen goed kan bestuderen, uiteraard zonder ze te […]

Van Houttuyn tot Prinsen: 99 jaar aardrijkskundeles met de Atlas des Enfans

In 1758 publiceerde François Houttuyn (c. 1719-1765) in Amsterdam klein boekje (15 x 11 cm) met de titel Geographische  Oefening. Dit werkje bevatte een nieuwe methode om kinderen aardrijkskunde – lees topografie – te leren. Zoals veel leerboeken uit die tijd was de tekst opgebouwd uit vragen en antwoorden, die de kinderen uit hun hoofd moesten leren. Nieuw was dat het werk was voorzien van […]

Het Münchhausen Museum in Bodenwerder

Het plaatsje Bodenwerder ligt in het midden van Duitsland, aan de rivier de Weser. Wie het bezoekt kan niet om de baron Von Münchhausen heen. Zijn verhalen zijn wereldberoemd, ongelooflijk en fantastisch. Dat de baron echt heeft bestaan is minder bekend. In Bodenwerder werd hij geboren en hij heeft er een groot deel van zijn leven gewoond. Het was ook in dit stadje dat hij […]

Binnen de lijntjes kleuren

Het is opvallend hoe kleur de wereld op een foto dichterbij brengt. Zwartwit-foto’s kunnen esthetisch verantwoord zijn en een krachtige boodschap overbrengen, maar zodra er kleur wordt toegevoegd wordt het beeld herkenbaar, gaat het behoren tot onze leefwereld. Het heeft echter lang geduurd voordat de kleurenfotografie de zwart-witfotografie kon overvleugelen.

De vroegste kleurenfotografie, uit het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw, […]

De restaurator aan het woord

Eind mei 2018 meldde zich een oudere deftige dame bij de Archeohotspot met een verzameling van 14 munten, beschermend verpakt. Ze wilde een zeiljacht aanschaffen van de opbrengst vertelde ze. Humor, want de muntendealer kan uitsluitend fijne kwaliteit gebruiken. Gesleten munten als deze verkoop je niet.

De dame kreeg te horen dat wij geen waarden verstrekken wat betreft oudheden maar dat het een kwestie van veel […]

Stage op de kaartenzaal

Door Marissa Griffioen

In februari 2018 begon mijn periode als stagiaire op de Kaartenzaal bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Deze stage verliep in het kader van mijn master Boekwetenschap aan de UvA met de specialisatie Historische Cartografie. Onder leiding van conservator Reinder Storm en bijzonder hoogleraar Historische Cartografie prof. Bram Vannieuwenhuyze werkte ik gedurende vier maanden mee aan onderzoeksprojecten en kreeg ik […]

Geoweek 2018

In mei 2018 vond voor de dertiende keer de Geoweek plaats. Duizenden leerlingen van basisscholen en voortgezet onderwijs gaan er in die week met hun klas op uit. Allerlei bedrijven en organisaties bieden een speciaal op maat gemaakt programma aan. Door middel daarvan kan in de praktijk worden kennisgemaakt met de ruime context van het aardrijkskundige veld: denk aan landmeten, bodemonderzoek, watermanagement, geo en gaming, […]