­

Getalenteerd, ongedurig, ongelukkig

Door Anne Troelstra

Ergens in de krochten van de Artis Bibliotheek staat op de plank een weinig opvallend boek: A journey from Sydney to the Australian Alps: undertaken in the months of January, February, and March, 1834, gepubliceerd in Hobart, Tasmanië in 1979, in een oplage van 500 genummerde exemplaren. Het is een herdruk van een van de zeldzaamste items uit de geschiedenis van de exploratie […]

Een klein archief met bijzondere waarde

Door Erik Zevenhuizen

Stukken in een archief ontlenen hun waarde doorgaans aan het feit dat ze onderdeel uitmaken van dat archief. Buiten het archief hebben ze een heel andere waarde, of zelfs helemaal geen waarde. Een goed voorbeeld is een kaartje van de Amsterdamse tram van eind augustus 1942 dat zich bevindt in het archief van Meijer Pinkhof (dat wordt bewaard in de Artis Bibliotheek). Als […]

Rebellen in de Artis Bibliotheek

Door Mieke Beumer

Op 6 april 2002 gaf de Indiase overheid een postzegel uit ter herinnering aan twee dappere broers Sido Murmu en Kanhu Murmu. Zij waren de leiders van een opstand die uitbrak op 30 juni 1855: nu nog bekend en jaarlijks gevierd als de Santhal Hul. De Santhals zijn de inheemse bewoners van de huidige deelstaat Jharkhand in noord-oost India en aangrenzende streken. Zij […]

Alles over fazanten

Door Anne Troelstra

De Amerikaanse bioloog Charles William Beebe (1877–1962) werd door zijn ouders gestimuleerd in zijn vroeg ontwakende liefde voor de natuur. In 1896 begon hij aan de Columbia Universiteit in New York biologie te studeren, maar verliet de universiteit al in 1899, zonder graad, al had hij alle examens gedaan behalve in wiskunde. Hij accepteerde een baan als assistent-curator voor de vogels aan de […]

Een moderne drakenjacht

Door Anne Troelstra

Toen ik eenmaal besloten had mijn exemplaar van Burdens Dragon Lizards of Komodo (1927) aan de Artis Bibliotheek te schenken, had ik meteen een mooie aanleiding gevonden om er iets over te schrijven.

Er zijn van die iconische dieren die tot de verbeelding spreken, zoals onder de zoogdieren de grote panda — niet helemaal zo schattig als hij er uit ziet —, de tijger, […]

Een mysterieuze expeditie

Door Anne Troelstra

Op de planken van de Artis Bibliotheek staat ergens een onopvallende bruine band zonder titel op de rug. De titelpagina van het boek suggereert dat het gaat om het verslag van een reis om de wereld, georganiseerd als een wetenschappelijke expeditie: Deux ans de navigation. Exploration de l’amiral Chérétoff sur la corvette le Saint-Nicolas (Twee jaar varen. Ontdekkingsreis van admiraal Tsjeretov op het […]

Het lijfblad van de tuinliefhebber

Door Anne Troelstra

Het weekblad The Gardeners’ Chronicle was lange tijd toonaangevend in Groot-Brittannië en ver daarbuiten op het gebied van horticultuur (sierteelt). Het bestond onder deze titel, al dan niet met wisselende toevoegingen, van 1841 tot en met 1985, daarna ging het op in Horticulture Week. De oprichters van het blad waren de drukker William Bradley en drie horticulturisten: Sir Joseph Paxton, baron Charles Wentworth […]

Wetenschapper en kunstenaar in Ethiopië

Door Anne Troelstra

Als twee mensen dezelfde gebeurtenissen beschrijven, zijn hun verhalen zo verschillend als de vertellers zelf, weerspiegelingen van hun persoonlijkheid en interesses. We zijn niet zo vaak in de gelegenheid twee beschrijvingen van dezelfde reis te kunnen vergelijken. In het genre van de natuurhistorische reisverhalen ken ik maar weinig voorbeelden, op de vingers van twee handen te tellen.

Een uniek voorbeeld van zo’n dubbel verteld […]

Dierenbescherming 150 jaar geleden

Door Mieke Beumer

Soms valt een bijzondere publicatie je zo maar letterlijk in de schoot. Zes jaar geleden, als de leeszaal van de Artis Bibliotheek opnieuw wordt ingericht, gebeurt me dat bij het verplaatsen van de inhoud van een van de vele kasten: een dun boekje kantelt en tuimelt van de plank. Ik kan het opvangen en bekijk het blanco bandje. Wat is dit? Ik sla […]

De oorlogen van Franz Doflein

Door Anne Troelstra

De Duitse zoöloog Franz Doflein (1873–1924) maakte in zijn betrekkelijk korte leven drie langere studiereizen; over elke reis schreef hij een boek. Merkwaardig toeval: bij elk van die reizen werd hij geconfronteerd met oorlog, maar alleen bij zijn derde reis was hij deelnemer, niet alleen maar toeschouwer.

Zijn eerste reis in 1898–1899 voerde hem naar de Antillen, Mexico en Californië (beschreven in Von den […]