James Backhouse in Australië

Door Anne Troelstra

Backhouse1aOnlangs verwierf de Artis Bibliotheek een exemplaar van James Backhouse, Narrative of a visit to the Australian colonies (1843), een om verschillende redenen interessant boek.

James Backhouse werd in 1794 geboren te Darlington in het graafschap Durham, in een familie van Quakers. Na zijn schooltijd werd hij na in de leer gedaan bij een drogist, maar hij kreeg tuberculose. Werk in de openlucht gaf hem zijn gezondheid terug. Backhouse ging vervolgens twee jaar in de leer bij een kwekerij in Norwich. In 1816 kocht hij samen met zijn broer een kwekerij in York. Hij trouwde in 1822, maar zijn vrouw overleed al vijf jaar later.

Via geloofsgenoten raakte hij geïnteresseerd in de verbetering van het gevangeniswezen en het systeem van deportatie naar Australië. Met financiële steun van de Quakergemeenschap vertrok hij in 1831 als zendeling naar Australië, samen met een collega, George Washington Walker; daar zou hij de penitentiaire voorzieningen zelf in ogenschouw nemen. Zijn bedrijf en zijn twee kinderen vertrouwde hij aan familie toe. Tot 1838 zou hij samen met Walker alle destijds gekoloniseerde gebieden van Australië bezoeken. Hij deed daarvan gedetailleerd verslag in zijn Narrative. In het koppel leverde Walker organiserend talent en administratieve vaardigheden, Backhouse initiatief, verbeeldingskracht en zin voor avontuur.

Backhouse3aIn dit boek schreef Backhouse niet alleen over zijn religieus en sociaal geïnspireerde activiteiten, maar ook over de planten en dieren die hij op zijn omzwervingen zag en verzamelde. Al tijdens zijn leertijd in Norwich hadden Australische planten zijn bijzondere belangstelling gewekt. Het is dus ook een natuurhistorisch reisverhaal, maar dan wel van een heel bijzonder soort. Geen ander natuurhistorisch reisverslag uit de negentiende eeuw bevat zoveel godsdienstige beschouwingen, alles gebracht met diepe ernst. Veel hedendaagse lezers zullen af en toe de neiging hebben in de lach te schieten, en zich afvragen of Backhouse soms een vrome kwezel was. Maar daarmee doen we Backhouse onrecht, alles in zijn biografie wijst erop dat hij volkomen ‘echt’ was, bescheiden en met humor. Maar kennelijk vond hij, met de ernst Quakers eigen, dat humor geen plaats had in een reisverslag. Natuurervaringen worden heel zakelijk en nogal vlak beschreven, al is af en toe goed te merken hoezeer hij erdoor geboeid wordt.

Het boek is geïllustreerd met een aantal ongesigneerde staalgravures, waarvan er drie met botanische onderwerpen zeer waarschijnlijk van de hand van Backhouse zijn, de overige, merendeels wat ‘futloze’ landschappen, getekend door Walker.

Van 1838 tot 1841 reisden Backhouse en Walker door Mauritius en Zuid-Afrika; Backhouse keerde in 1841 terug naar York, waar hij overleed op 20 januari 1869, Walker ging in 1840 terug naar Hobart in Tasmanië, waar hij tot zijn dood in 1869 zou wonen.

Op vele plaatsen in het boek van Backhouse blijkt de humane gezindheid van de schrijver. Niet alleen in zijn opmerkingen over het strafsysteem en de behandeling van de Aborigines, maar ook in zijn protest tegen onnodige dierkwelling. De rapporten van Backhouse en Walker zouden tot een herziening van het strafsysteem leiden. Door de volstrekte betrouwbaarheid van Backhouse en de gedetailleerdheid van zijn beschrijvingen vormt zijn boek een waardevolle bron voor historici.

 

Anne S. Troelstra was van 1970 tot 2000 hoogleraar zuivere wiskunde en grondslagen van de wiskunde aan de Universiteit van Amsterdam. Na zijn emeritaat in 2000 begon hij met de bestudering van natuurhistorische reisverhalen. Sinds 2003 is hij gastmedewerker bij de Artis Bibliotheek.

2019-03-11T17:50:43+00:00

About the Author:

Blogs van gastconservatoren, gastschrijvers en andere gastmedewerkers, van stagiairs en stagiaires, en van bibliotheekmedewerkers van andere afdelingen.

Leave A Comment