Rembrandt klaagt over stank

Aan het eind van de jaren zestig verwierf de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek de collectie ‘Amstelodamica’ van A.M. van de Waal. Hij werkte als archivaris bij een bank en bracht een van de grootste particuliere collecties betreffende Amsterdam bijeen. Zijn verzameling bestaat uit boeken, kaarten, foto’s, brieven en andere documenten. Na bijna vijftig jaar vereist goed beheer van deze collectie een andere ordening. Daarbij komt veel bijzonder materiaal opnieuw even aan het licht. Ditmaal bij voorbeeld documenten over enkele standbeelden en monumenten.

Monumenten, in het bijzonder standbeelden, spreken tot de verbeelding. Zij belichamen een gevoel van waardering, trots of eerbetoon. Bij voorkeur gaat het dan om een gevoel dat breed gedragen wordt, liefst zelfs door iedereen. Maar ja, het is en blijft Nederland, dus zoveel mensen zoveel zinnen. Iedereen heeft overal een mening over – en dikwijls ook een ándere mening. Denk bijvoorbeeld aan de actuele discussie over de (on)wenselijkheid van monumenten voor nationale helden, van wie de daden ‘met de kennis van nu’ heel anders worden beoordeeld dan voorheen. Het is boeiend om aan de hand van enkele voorbeelden en  documenten vast te stellen dat het onvermijdelijke gekrakeel van alle tijden is.

Zo stond vóór het Paleis op de Dam van 1856 tot 1913 het beeld dat in de volksmond ‘Naatje’ werd genoemd. Bij de plaatsing werden grote feesten gevierd – al was er ook  bevreemding dat een monument voor de Tiendaagse Veldtocht werd vervaardigd door de Belg Louis Royer. Toen Naatje werd verwijderd, vooral wegens de slijtage die het beeld ontoonbaar had gemaakt, werd er in kranten en in de vorm van pamfletten uitvoerig op gereageerd – en niet altijd met instemming of begrip.

Na de Tweede Wereldoorlog werd – ter herdenking van de slachtoffers – tegenover het Paleis (maar verder weg dan waar Naatje stond) het Nationale Monument opgericht. De financiering werd mede gedekt door bijdragen van het publiek. Men kon voor vijftig cent eigenaar worden van een stukje van het zgn. Damplantsoen ter grootte van 1 cm2, en dat dan ten behoeve van het monument ter beschikking stellen. Ook over dit monument werd intensief gediscussieerd. In de jaren ’60 werd het een slaapplaats van hippie’s, die vervolgens weer met geweld verwijderd werden.

Het Rembrandtplein ten slotte heette aanvankelijk Botermarkt. Halverwege de 19de eeuw verrees daar het beeld van Rembrandt, later kreeg het plein de huidige naam. Ook de plaatsing van dit beeld ging gepaard met veel aandacht in de publiciteit. Net als voor het monument op de Dam werd voor bekostiging van het beeld van Rembrandt een beroep op publiek gedaan, in de vorm van een verloting van kunstwerken (niet van Rembrandt, waarschijnlijk). Geestig is de ‘zamenspraak’ tussen de Botermarkt en Rembrandt zelf. De schilder betoont zich allesbehalve dankbaar met de ereplaats, en verzucht tot de Botermarkt:

 

En ik wou dat ’t Bestuur der stad,

Liefst in de broek gepoeijerd had,

Dan mij hier zulk een plaats te geven;

Ik Sta te rillen en te beven,

De wind snijdt door mijn dode leên,

Uit alle vier de hoeken heên,

En dan die pisbak aan dien Waag,

Bederft door zijnen stank mijn maag.

 

Gekrakeel of niet: Rembrandt staat nog altijd op het Rembrandtplein. En kennelijk is er naar zijn bezwaar geluisterd, want de Boterwaag is in 1874 gesloopt en een pisbak is er in de nabije omgeving van het beeld niet meer te vinden.

 

2018-02-28T14:26:38+00:00

About the Author:

Reinder Storm is conservator cartografie, geografie en reizen bij de Bijzondere Collecties van de UvA. Het beheer van de cartografische collectie strekt zich uit over vele duizenden kaarten, atlassen en aanverwante materialen. Speciale vermelding verdienen de deelcollecties van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG), met als hoogtepunt de verzameling losse kaarten die afkomstig is van het befaamde antiquariaat van Frederik Muller.

3 Comments

  1. JeaDERA 24/12/2018 at 08:07 - Reply

    Best 10 Online Pharmacies Dove Posso Comprare Il Cialis Generico [url=http://ciali20mg.com]canadian cialis[/url] Kamagra Versand Aus Deutschland Order Prescription From Canada Bactrim Prescription Urethritis Levitra Viagra Cialis Test [url=http://viaaorder.com]online pharmacy[/url] Vomiting And Propecia Forum Ou Acheter Du Cialis Prix Du Viagra Suisse Active Ingredient Zithromax Viagra Soft Generika Acquistare Viagra Online Con Postepay [url=http://cheapcial20mg.com]cialis[/url] Can You Buy Zithromax In Stores Avantages De Clomid Prescription Drugs Bought Online Dapoxetina Se Puede Tomar Con Alcohol [url=http://clanar.com]viagra[/url] Cialis Et Autres Achat Kamagra Dijon Nausea And Amoxicillin Misoprostol 200 Mg Buy Buspar Overnight Shipping [url=http://boijoy.com]boutique levitra generique[/url] Generic Celias Brand Cialis Usa Ebillme Later Viagra Order Kamagra Jelly Online [url=http://brandciali.com]generic cialis[/url] Cialis Tadacip Wirkung

  2. JeaDERA 08/01/2019 at 14:52 - Reply

    Prospecto Levitra Amoxicillin And Yellow Tablets Priligy Precio [url=http://cialusa.com]viagra vs cialis[/url] Keflex For Dental Abscess Viagra Generika Gut Medsonline Cialis 20 Mg Commenti Ciprofloxacin And Amoxicillin Taken Together [url=http://buycialonline.com]cialis no prescription[/url] For Sale Macrobid Low Price Kamagra Jelly 100mg Toulon [url=http://drugslr.com]generic cialis from india[/url] Buy Generic Aciclovir Tablets In Uk Cialis Billig Tadalafil 20 Mg Buy Direct From India [url=http://vhsfp.com]viagra[/url] Kamagra Gel France

  3. JeaDERA 18/01/2019 at 18:48 - Reply

    Buying Discount Secure Ordering Acticin Pills Store Comprar Levitra En Andorra Apotheke Viagra [url=http://viaaorder.com]viagra[/url] Can I Get Provera Over The Counter How Can I Get Some Acyclovir Vente De Cialis Why Discard Amoxil After Expire Secure Ordering Provera Where To Buy Delivered On Saturday [url=http://clanar.com]buy viagra[/url] Prix Cialis 5 Mg Comprime Pellicule Boite De 28 Pilule De Propecia Pas Cher Meglio Levitra O Viagra Viagra Tel Aviv Zithromax Chlamydien Cialis 200 Mg [url=http://buyonlinecial.com]generic cialis from india[/url] Acquistare Caen Gel Kamagra Acquista Viagra Online Prix Du Viagra Viagra Without A Doctor [url=http://achetercialisfr.com]comment acheter cialis sur internet[/url] Propecia Esterilidad Acheter Du Levitra Contre L Impuissance Cialis Original Precio Farmacia Generic Cialis In Usa Pseudomonas Aeruginosa And Amoxicillin Dapoxetina Ricetta [url=http://cialcheap.com]cialis[/url] Purchase Acticin 30gm On Line Canada Healthcare Mall Fluoxetine 20mg On Sale Visa Accepted Low Price Achat De Kamagra [url=http://cheapciali.com]cialis without a doctor’s prescription[/url] Viagra Generika Gunstig Bestellen Pcm Pharmacy Tabac Et Baclofen

Leave A Comment